Bij het kopen van producten en levensmiddelen ontkom je er bijna niet aan: je koopt ook verpakkingen in alle soorten en maten. Jammer eigenlijk, want vrij snel na de aankoop gooi je deze meestal weer weg. Ze zijn vaak belangrijk voor de hygiëne, houdbaarheid en bescherming, maar met de stijgende vraag naar steeds meer en ook meer verschillende soorten producten, stijgt ook het aandeel verpakkingen in het huishoudelijk afval (meer dan 20%) in Nederland.

De belangrijkste soorten verpakkingsafval die in het huishoudelijk afval worden aangetroffen zijn glas, papier en karton, plastic, metaal (blik), drankenkartons, hout en piepschuim (EPS). Ook worden in verpakkingen regelmatig grondstoffen door elkaar gebruikt en dat staat het goed scheiden en daarmee het recyclen van de verpakking in de weg. De laatste jaren is er met name veel aandacht voor de (gescheiden) inzameling en recycling van Plastic, Metalen en Drankenkartons, oftewel PMD (of PBD, Plastic+) genoemd.
Naast dat er al een aantal jaren een uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (UPV) voor verpakkingen geldt, is ook de gemeentelijke zorgplicht van kracht. Producenten zijn door de UPV verantwoordelijk voor het aanbieden van een passend innamesysteem en het behalen van de doelstellingen omtrent verduurzaming en recycling van verpakkingen. Hiervoor maken zij gebruik van het gemeentelijke inzamelsysteem. Gemeenten zijn via de zorgplicht verantwoordelijk voor een efficiënte en doelmatige inzameling van alle huishoudelijke afvalstromen. Dat betekent dat het totale inzamelsysteem voor inwoners logisch en begrijpelijk moet zijn.
Deze verdeling van verantwoordelijkheden vraagt om afstemming en afspraken tussen gemeentelijke vertegenwoordigers van VNG en NVRD enerzijds en producentenorganisatie Verpact anderzijds. Deze afspraken gaan over de samenstelling, de acceptatie, de monitoring en de vergoeding van de ingezamelde verpakkingen. De uitwerking hiervan ligt vanaf 2026 vast in de Samenwerkingsovereenkomst Verpakkingen 2025 – 2030 die Verpact, VNG en NVRD hebben gesloten.
Laatste stand van zaken
Nadat VNG begin 2024 de eerder gesloten Ketenovereenkomst op verzoek van gemeenten niet had verlengd, heeft onder leiding van procesbegeleider Dick Benschop een lang en intensief onderhandelingstraject plaatsgevonden. Daarbij is gestart met het formuleren van een gezamenlijke ambitie:
  • Circulair
  • Transparant
  • Begrijpelijk
  • Kostenefficiënt
  • Eerlijk
  • Lerend

Vervolgens is er ruim een jaar intensief onderhandeld over de kwaliteit van het ingezamelde materiaal, de specificatie, het meetsysteem, de uitvoering en verantwoordelijkheid van post-collection activiteiten, de vergoedingen op basis van de aangeleverde kwaliteit én over de inrichting van de governance. Dit alles heeft uiteindelijk geleid tot een nieuwe Samenwerkingsovereenkomst Verpakkingen tussen Verpact, VNG én NVRD. Voor ons staan hierbij de kwaliteitsaanpak (en de koppeling tussen kwaliteit en inzamelvergoeding), de uitvoerbaarheid en de uitlegbaarheid aan de inwoners centraal.

De huidige afspraken over verpakkingen van oud papier en karton (OPK), glas, EPS en de prullenbakkenvergoeding worden vooralsnog verlengd. Ondertussen wordt in Europa gewerkt aan de invoering van nieuwe wetgeving, oftewel de PPWR (Packaging and Packaging Waste Regulation. Hierin worden strengere regels voor recyclebaarheid en hergebruik, verplichte percentages gerecycled materiaal, verboden op bepaalde wegwerpplastics en de invulling van de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (UPV) nader geregeld. Vanaf 2030 moeten alle verpakkingen recyclebaar zijn waarbij er specifieke doelstellingen zijn opgenomen voor het gebruik van gerecycled materiaal. Ook worden er uniforme Europese weggooilogo’s voorgeschreven.

Onze doelen

  • Een optimale ketensamenwerking.
  • Volledig (na)gescheiden inzameling van verpakkingen in de juiste deelstromen.
  • Hergebruik van verpakkingen waar het kan en recycling waar nodig.
  • Een verbod op onnodige en/of niet-recyclebare verpakkingen.
  • Alle in Nederland verkochte verpakkingen zijn minimaal recyclebaar.
  • Ambitieuze circulaire doelstellingen voor meer hergebruik en hoogwaardige recycling (‘can to can’ en ‘bottle to bottle’)
  • Eerlijke en eenduidige informatie op consumentenverpakkingen over de recyclebaarheid, de composteerbaarheid en de juiste wijze van afdanking.

Wat wij doen

  • Initiëren en bijdragen aan onderzoeken om zo de kennis omtrent het design, de inzameling en de sortering van verpakkingen te vergroten.
  • Delen van kennis en informatie over verpakkingen met onze leden.
  • Aanjagen van preventiedoelstellingen ten aanzien van verpakkingen.
  • Aanjagen van meer hergebruik van verpakkingen.
  • Agenderen van mogelijke nadelige gevolgen van (nieuwe) wet- en regelgeving of maatregelen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het zonder toestemming van de gemeente plaatsen van extra inzamelvoorzieningen in de openbare ruimte of merken die naar aanleiding van statiegeld op blik besloten hun blikjes te vervangen door drankenkartons.
  • Implementeren van de gemaakte afspraken met Verpact over het verbeteren van de kwaliteit, de eerlijke vergoedingen, goede communicatie en het aanjagen van innovatie.
  • Verzamelen van kennis en informatie over de uitvoeringspraktijk bij onze leden en het delen hiervan met ketenpartners en stakeholders.
  • Volgen van de laatste ontwikkelingen in beleid en regelgeving (zowel nationaal als Europees) op het gebied van verpakkingen. Waar nodig praten we mee over de invulling hiervan.

Overlegstructuren

  • NVRD Stuurgroep Circulaire Samenleving
  • NVRD Expertgroep Verpakkingen
  • Bestuurlijk Overleg Samenwerkingsovereenkomst Verpakkingen
  • Werkgroep Kwaliteit SO Verpakkingen
  • Werkgroep Communicatie SO Verpakkingen
  • Stuurgroep VANG
  • Ambtelijke Werkgroep Afval (AWA)

Betrokken organisaties

  • Producentenorganisatie Verpact
  • Vereniging van Nederlandse Gemeenten
  • Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat
  • Rijkwaterstaat / VANG
  • Fair Resource Foundation
  • Wageningen University & Research
  • Regie Kunststoffen Nederland (RKN)
  • Papier Recycling Nederland (PRN)
  • Stichting Hedra
  • Stichting Natuur en Milieu
  • Municipal Waste Europe (MWE)

NVRD aanspreekpunt

Ilse van der Grift

Senior Beleidscoördinator

Veelgestelde vragen

Wat valt er allemaal onder verpakkingen?

Als je eenvoudig wilt uitleggen wat een verpakking is, kun je zeggen: “iets wat je vol koopt en leeg weer weggooit”. Dit kunnen verpakkingen zijn van plastic, metalen, papier en karton, piepschuim, hout en een combinatie daarvan (zoals bij drinkpakken).

Waar staat de afkorting PMD voor?

PMD staat voor Plastic, Metalen en Drankenkartons. In de praktijk worden ook termen als PBD en Plastic+ of PMD+ gebruikt. Met name de term ‘drankenkartons’ zorgt in de praktijk voor verwarring. Voorstel is om in de communicatie met inwoners de term ‘drinkpakken’ te gebruiken.

Mogen niet-verpakkingen ook bij het PMD?

Nee, alleen PMD-inzamelzakken en (semi) transparante (pedaalemmer)zakken zijn niet-verpakkingen die bij het PMD mogen. Deze zakken zijn nu onderdeel van het systeem en worden dus ook als PMD geaccepteerd.

Ben ik als gemeente verplicht om een Deelnemersovereenkomst (DNO) af te sluiten met Verpact?

Nee, in principe ben je als gemeente vrij om al dan niet een DNO af te sluiten. Dat betekent dan wel dat je geen aanspraak kunt maken op de afgesproken vergoedingen.

Gelden voor verpakkingen die gemaakt zijn van oud papier en karton ook de afspraken uit het Papiervezelconvenant met Papier Recycling Nederland (PRN)?

Oud papier en karton bestaat uit twee stromen, namelijk verpakkingen en niet-verpakkingen. Per stroom is een andere producentenorganisaties verantwoordelijk; Verpact voor de verpakkingen en PRN voor de niet-verpakkingen. De afgelopen jaren is de verhouding verpakking vs. niet-verpakking verschoven van 23% verpakkingen naar meer dan 50% verpakkingen. De overeenkomst met PRN inclusief de garantieprijs geldt alleen voor het niet-verpakkingen deel. Voor de verpakkingen geldt de DNO met Verpact. Afspraken over de vergoeding en garantie zijn vastgelegd in het UMP verpakkingen.

Is er een afgestemde wel/niet lijst?

Op basis van de afspraken in de Samenwerkingsovereekomst Verpakkingen tussen Verpact, VNG en NVRD is er een aangepaste Wel/Niet-lijst opgesteld. Hiermee is een belangrijke volgende stap gezet op weg naar meer duidelijkheid, minder vervuiling en betere recyclebaarheid van verpakkingen. De producten op de NIET-kant zijn geselecteerd op basis van de schadelijkheid voor de keten en de mate waarin deze vervuiling voorkomt. De actuele Wel/Niet-lijst is te downloaden onder ‘Aan de slag’.

Verder kan ook de Afvalscheidingswijzer van Milieu Centraal een handig hulpmiddel zijn.

Het laatste nieuws

  • Met alleen goed scheiden en recyclen geen circulariteit

  • Samen op weg naar goede kwaliteit PMD: laat je inspireren

  • Meer dan 850 metingen op brongescheiden PMD: het eerste beeld

  • Nieuwe collega’s versterken NVRD/VNG-team Verpakkingen

  • Voorbereidingen nieuwe richtlijn PMD in volle gang

  • Aangepaste Wel/Niet-lijst PMD gepubliceerd

  • Onderzoek WUR: slechts 36% van kunststofverpakkingen goed recyclebaar

  • Nieuwe afspraken verpakkingsafval geven gemeenten meer zekerheid en stimuleren kwaliteit