Met de Kaderwet circulaire economie wil het kabinet de huidige Wet milieubeheer verbreden: van een wet die vooral over afval gaat naar een wettelijk kader voor de hele circulaire keten, van grondstoffen en productontwerp tot reparatie, hergebruik en afvalverwerking. Dat is een goede stap, maar het wetsvoorstel schuift nog te veel belangrijke keuzes door naar toekomstige regelgeving. Wij pleiten daarom voor een wettelijk circulair doel voor 2050, een stevige positie voor gemeenten en publieke uitvoerders en producentenverantwoordelijkheid die ook bijdraagt aan reparatie en hergebruik.

In onze reactie op de internetconsultatie vragen we het kabinet om de Kaderwet op deze punten aan te scherpen. Een kaderwet moet meer doen dan bevoegdheden ordenen. Zij moet richting geven: welke resultaten willen we bereiken, wie is waarvoor verantwoordelijk, wie beslist en wie betaalt? Dat moet vooraf helder zijn. Anders voeren we dezelfde discussie straks opnieuw bij iedere productketen.

Reactie NVRD

Internetconsultatie Kaderwet circulaire economie

Landelijke doelen, gemeenten houden de regie
Het Rijk moet kunnen sturen op landelijke doelen en minimumprestaties voor preventie, hergebruik, inzameling en recycling. Daarvoor zijn uniforme definities en meetmethoden nodig, zodat resultaten goed kunnen worden gevolgd en vergeleken.

Landelijke sturing kan onder meer via harmonisering van afvalinzameling, maar dat betekent niet dat overal precies dezelfde inzamelmethode moet worden voorgeschreven. Gemeenten verschillen sterk in bebouwingsdichtheid, inwonerssamenstelling, infrastructuur en regionale samenwerking. Daarom vragen we om een wettelijke gelijkwaardigheidsbepaling. Gemeenten moeten gemotiveerd kunnen afwijken wanneer een lokale aanpak aantoonbaar minstens gelijkwaardige milieu- en dienstverleningsprestaties oplevert. Zij blijven daarbij aanspreekbaar op de resultaten en leggen daarover lokaal democratisch verantwoording af.

Die gemeentelijke regie is ook van belang bij producentenverantwoordelijkheid. Wanneer gemeenten en publieke uitvoeringsorganisaties werkzaamheden uitvoeren die nodig zijn om de UPV-doelstellingen te behalen, moeten alle noodzakelijke en doelmatig gemaakte kosten volledig, transparant en voorspelbaar worden vergoed. Deze kosten mogen niet via de afvalstoffenheffing bij inwoners neergelegd worden.

Dat producenten betalen, betekent niet dat zij eenzijdig kunnen bepalen hoe gemeenten hun wettelijke taken, inzameling of openbare ruimte inrichten. Gemeenten moeten eindverantwoordelijk en beslissingsbevoegd blijven voor hun publieke dienstverlening. Per regeling moet daarom vooraf duidelijk zijn wie waarvoor verantwoordelijk en aanspreekbaar is, welke kosten worden vergoed, hoe de continuïteit wordt gewaarborgd en hoe geschillen onafhankelijk worden beslecht.

Producentenverantwoordelijkheid moet afval ook voorkomen
Producentenverantwoordelijkheid die pas begint wanneer een product afval is geworden, begint te laat. De Kaderwet wil juist de verschillende fasen van de productketen met elkaar verbinden, maar doet dat nu nog onvoldoende. Daarom stellen we een concrete wetswijziging voor. Daarmee kan producentenverantwoordelijkheid, voor zover Europese regels dat toelaten, ook worden gekoppeld aan reparatie, levensduurverlenging en hergebruik. Producenten kunnen dan niet alleen verantwoordelijk worden gemaakt voor inzameling en verwerking, maar ook voor het financieren van voorzieningen en fondsen die voorkomen dat producten afval worden.

Gemeenten moeten eindverantwoordelijk en beslissingsbevoegd blijven voor hun publieke dienstverlening.

Leg het circulaire doel voor 2050 vast in de wet
Een kaderwet zonder wettelijk einddoel geeft te weinig richting. In het huidige voorstel is het streven om Nederland uiterlijk in 2050 circulair te maken alleen opgenomen als richting voor het Nationaal Programma Circulaire Economie. Dat is onvoldoende.

Naar analogie van de Klimaatwet willen we dat het circulaire einddoel voor 2050 in de Kaderwet zelf wordt vastgelegd. Het Nationaal Programma Circulaire Economie moet dit vervolgens vertalen naar concrete, tijdgebonden en meetbare tussendoelen en indicatoren. Wanneer uit rapportages van het Planbureau voor de Leefomgeving blijkt dat de doelen buiten bereik raken, moet het kabinet aangeven welke aanvullende maatregelen het neemt.

Betrek de publieke uitvoering vanaf het begin
Regelgeving werkt alleen als zij ook uitvoerbaar is. Toch schuift het wetsvoorstel veel belangrijke keuzes door naar algemene maatregelen van bestuur en ministeriële regelingen. Die kunnen grote gevolgen hebben voor gemeentelijke taken, verantwoordelijkheden en financiële verhoudingen.

Gemeenten en publieke uitvoeringsorganisaties moeten daarom vanaf het begin bij de uitwerking van deze regels worden betrokken. Voor maatregelen die de gemeentelijke taakuitoefening of financiële verhoudingen wezenlijk kunnen veranderen, vragen we bovendien om een wettelijke voorhangprocedure. Zo wordt ook het parlement betrokken voordat zulke maatregelen worden vastgesteld.

We verwachten dat eind 2026 de definitieve versie van de Kaderwet Circulaire Economie richting de Tweede Kamer wordt gestuurd. Indien nodig brengen we ook dan onze punten weer onder de aandacht.