In aanloop naar het commissiedebat Fiscaliteit van 11 maart hebben de NVRD, HVC, PreZero en Renewi gezamenlijk een brief gestuurd aan de woordvoerders Financiën. Aanleiding is het rapport van de Werkgroep Afvalsector, dat alternatieven uitwerkt voor de aangekondigde generieke verhoging van de afvalstoffenbelasting en CO₂-heffing ter grootte van €567 miljoen. Voor gemeenten en publieke afvalbedrijven staat daarbij één vraag centraal: hoe zorg je dat belastingen en de transitie naar een circulaire economie elkaar kunnen aanjagen?

De generieke verhoging van afvalstoffenbelasting en CO₂-heffing werd aangekondigd in de Voorjaarsnota. De Werkgroep Afvalsector kreeg de opdracht om met alternatieve maatregelen te komen die zowel budgettair houdbaar als circulair effectief zijn. De afgelopen maanden is hier intensief aan gewerkt door partijen met uiteenlopende belangen in de keten.

“Als sector delen wij één fundamenteel belang: een stabiel, voorspelbaar en effectief systeem dat circulariteit daadwerkelijk versnelt. Beleidsmaatregelen – normerend of beprijzend – moeten daaraan bijdragen. Een eenzijdige generieke verhoging zonder aanvullende systeemmaatregelen vergroot de lasten voor gemeenten en inwoners, terwijl de instroom van restafval daarmee niet automatisch structureel afneemt,’’ aldus Ralph Peters, woordvoerder NVRD.

Beprijzing is geen taboe, maar moet effectief zijn
Wij schuwen verdere beprijzing van afvalverbranding niet. Een prijsprikkel kan een legitiem instrument zijn. Maar zonder aanvullende bronmaatregelen blijft de prikkel beperkt tot het einde van de keten.

Voor gemeenten betekent dit hogere kosten zonder volledige sturingsmogelijkheden. Voor recyclingbedrijven betekent dit onzekerheid over volumes en investeringsrendement. Zonder samenhangend pakket ontstaat het risico dat:

  • Gemeenten financieel worden geraakt zonder voldoende handelingsperspectief
  • Investeringen in recyclingcapaciteit onder druk komen te staan
  • Producentenprikkels beperkt blijven en de instroom van restafval onvoldoende afneemt

Als sector delen wij één fundamenteel belang: een systeem dat circulariteit versnelt.

Ralph Peters, woordvoerder NVRD

Sturen bij de bron
De meest kansrijke maatregelen in het rapport richten zich op ontwerp, productie en consumptie – niet uitsluitend op de afvalfase. Denk aan fiscale prikkels die producenten aanzetten tot materiaalreductie, betere productontwerpen en structurele versterking van de markt voor secundaire grondstoffen.

Juist de combinatie van opbrengst én systeemverandering maakt deze alternatieven robuuster dan een geïsoleerde belastingverhoging. Zonder gerichte bronmaatregelen blijft gerecycled materiaal concurreren met vaak goedkopere primaire grondstoffen, wat investeringen en innovatie remt.

Beprijzen van grondstoffen in plaats van arbeid
De circulaire transitie vraagt om modernisering van fiscale randvoorwaarden. In het ambtelijke rapport Belastingen in maatschappelijk perspectief: Bouwstenen voor een beter belastingstelsel wordt benadrukt dat het verschuiven van lasten van arbeid naar andere grondslagen economisch rationeel kan zijn. Het beprijzen van negatieve externe effecten kan daarbij budgettaire ruimte bieden.

Als Nederland circulair wil worden, vraagt dat om fiscale instrumenten die grondstoffen- en materiaalgebruik beter adresseren dan nu het geval is.

Rapport

Bouwstenen voor een beter belastingstelsel

Wat vragen wij de Kamer concreet?
Wij roepen de Kamer op om bij de verdere besluitvorming expliciet te bezien hoe alternatieve maatregelen uit het rapport kunnen worden omgezet in beleidskeuzes. Het gaat onder meer om:

  • Een brede plasticverpakkingenheffing, aansluitend op de EU-plasticafdracht
  • Een belasting op specifieke typen eenmalige plastic verpakkingen
  • Een variabel tarief op bepaalde drankverpakkingen, gekoppeld aan inzamelprestaties
  • Een heffing op eenmalige bakjes en bekers die plastic bevatten
  • Een batterijheffing gekoppeld aan inzamelprestatie

Wij vragen de Kamer om:

  • Deze maatregelen afzonderlijk te laten appreciëren op beleidsmatige wenselijkheid
  • De staatssecretaris te verzoeken per maatregel een implementatiescenario uit te werken richting de Voorjaarsnota
  • Expliciet te bezien hoe deze maatregelen kunnen bijdragen aan een verschuiving van belastingdruk van arbeid naar grondstoffen- en materiaalgebruik

Vervolg
Het commissiedebat Fiscaliteit vindt plaats op 11 maart. De uitkomst van dit debat en de verdere uitwerking richting de Voorjaarsnota zijn bepalend voor de koers van de komende jaren. Wij blijven dit traject actief volgen en brengen de gemeentelijke uitvoeringspraktijk nadrukkelijk onder de aandacht.