Pagina
delen
Gemeenten dragen elk jaar tientallen miljoenen aan opruimkosten voor sigarettenpeuken, maar krijgen door kortingen voor in het buitenland gekochte sigaretten lang niet alles vergoed. De NVRD roept op tot volledige kostendekkende compensatie door de tabaksindustrie en vraagt de Europese Unie om (plastic) sigarettenfilters te verbieden.
Pagina
delen
Sigarettenpeuken zijn de meest gevonden plastic zwerfafvalitems in Nederland. Elk jaar maken gemeenten tientallen miljoenen euro’s kosten om dit afval op te ruimen. Toch worden die kosten niet volledig vergoed door de tabaksindustrie, terwijl de Europese SUP-richtlijn (Single-Use Plastics, Richtlijn EU 2019/904) daar uitdrukkelijk in voorziet.
In 2023 en 2024 heeft Rijkswaterstaat de opruimkosten vastgesteld op respectievelijk zo’n 37 en 36 miljoen euro. Vanwege een systematische korting voor sigaretten die buiten Nederland zijn gekocht, ontvangen gemeenten een beduidend lager bedrag dan de werkelijk gemaakte kosten. Bovendien is die korting tussen 2023 en 2024 verder opgelopen tot 45%, wat betekent dat gemeenten een groter deel zelf moeten opvangen, terwijl het probleem op straat niet kleiner wordt.
Zolang plastic sigarettenfilters op de markt zijn, blijft het probleem bestaan.
Jacolien Eijer, directeur NVRD
Alle kosten, geen kortingen
De uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (UPV) is bedoeld om producenten verantwoordelijk te maken voor de maatschappelijke kosten die hun producten veroorzaken. In de praktijk schiet de vergoeding tekort, doordat een korting wordt toegepast voor sigaretten die buiten Nederland zijn gekocht, maar ook omdat niet alle kosten die gemeenten maken worden gedekt binnen de huidige vergoedingen.
“Of een sigaret nu gekocht is in een Nederlandse supermarkt of op een buitenlandse luchthaven, we vinden ze hier op de stoep, in de natuur en in het riool. Het is vervolgens aan de Nederlandse gemeenten om het op te ruimen.’’ Aldus Jacolien Eijer, Directeur NVRD.
Wij pleiten voor vergoeding van alle kosten die overheden maken, waaronder: preventie en communicatie, handhaving, burgerparticipatie en ondersteuning van vrijwilligers, operationele inzet (zoals machinaal vegen en het beheer van afvalbakken), beleidsontwikkeling en monitoring, en transport en verwerking.
Die vergoeding moet zonder voorwaarden worden uitbetaald. Gemeenten moeten volledige beleidsvrijheid behouden in de manier waarop zij zwerfafval aanpakken.
Voorkomen is beter dan opruimen
“Een betere vergoeding voor het opruimen gaat het probleem niet oplossen. Zolang plastic sigarettenfilters op de markt zijn, blijft het probleem bestaan. Het is dweilen met de kraan open, terwijl de kosten bij inwoners terechtkomen, via belastingen of hogere productprijzen,’’ aldus Eijer.
Daarom hebben we al eerder gepleit voor een verbod op plastic sigaretten filters. Dit hebben we eveneens onder de aandacht gebracht in de Europese evaluatie van de SUP-richtlijn. Plastic filters zijn schadelijk voor mens, milieu en waterkwaliteit, en plasticvrije alternatieven zijn beschikbaar. Een verbod is daarmee niet alleen wenselijk, maar ook haalbaar.
Dit standpunt is onderdeel van de bredere inbreng van de NVRD bij de Europese Commissie, waarin ook wordt gepleit voor uitbreiding van statiegeldsystemen, bindende hergebruikdoelstellingen voor wegwerpverpakkingen en een geharmoniseerde EU-aanpak van zwerfafval.
Feedback NVRD
Europese evaluatie van de SUP-richtlijn
Brussel aan zet
De Europese Commissie evalueert momenteel de SUP-richtlijn. De uitkomsten van deze evaluatie bepalen mede of en hoe de regels worden aangescherpt.
Als het verbod op sigarettenfilters er komt, adviseren wij Brussel ook scherp te monitoren welke alternatieven de tabaksindustrie daarna mogelijk ontwikkelt. Zo worden we in onze sector ook al geruime tijd geconfronteerd met de problematiek rond vapes. Dagelijks belanden in Nederland circa 20.000 vapes in het restafval, met branden in inzamelvoertuigen, op overslaglocaties en bij verwerkingsinstallaties tot gevolg.
Wij blijven ons inzetten voor een eerlijke, volledige en onvoorwaardelijke vergoeding van alle kosten die gemeenten maken.
